Angst

23 November 2008



"Angst essen Zehle auf"
Ali in gelijknamige film van Fassbinder


Wat mij het meest frappeert in beelden van hongerend Afrika, is de lol die de mensen daar schijnen te hebben. Hoe kut hun leven (in onze ogen!) ook is, ze kunnen het niet laten om te lachen naar de camera, of met een brede grijns te vertellen hoe erg het met ze is gesteld. Hun botten steken uit de magere schoudertjes, maar hun ogen fonkelen van levensvreugde. Het doet niets af aan de mate van ellende die ze ondergaan. Het is een way of life: je bent vrolijk ingesteld of niet.

Zet die beelden af tegen opnames van een doodnormale dag in een doodnormaal rijk land. Schuifelende gedaantes. Gezichten tot de grond. Mondhoeken die geen weerstand bieden aan de zwaarte kracht. Geen spatje vrolijkheid, geen kwinkslag in de ogen. Het lijkt alsof met de weelde de zwaarmoedigheid zijn intrede heeft gedaan. Zou dat zijn omdat het meestal om Noordelingen gaat? Op beelden van geschiedenisprogramma's zoals Andere Tijden of Ons Amsterdam, is er echter dezelfde speelsheid als bij de Afrikanen. Kinderen op de markt stoten elkaar grappend aan. Het is winter maar hun moeder heeft de broekspijpen kort gehouden, uit gebrek aan stof. Hun blote knietjes steken knokkig af in de koude lucht, de met afzakkende sokken gehulde voeten zwemmen in de afgetrapte schoenen van hun grote broer. Op school worden geen fratsen geduld en thuis krijgen ze slag. De camera tonen zij hun breeduit lachende fietsenrekken, scheve tanden die nimmer de orthodontist zullen zien.
Volwassen vrouwen die op straat klonterden om te kletsen, spatten giegelend uit elkaar zodra de camera gewaarwordt. Hàdden die vrouwen zo'n fantastisch leven dan? Beter dan de uwe of de mijne? Aan het bestuderen van hun voorkomen zou je dat niet denken: kapotte gebitten, opgezwollen vlees van het aardappelrijke en eiwit-arme dieet, de numereuze koters die ze bij zich roepen voor ze de aftocht afblazen, de moeilijke manier waarop ze lopen, je weet: zij hebben het niet makkelijk. Ze kampen met verzakkingen en vergroeingen van de baarmoeder, met hinderlijke spataderen en verrotte kiezen, met zuiplappen van mannen, met constante lawaai van babies om zich heen. Tv kijken 's avonds als de kinderen in bed liggen? Op die scharse momenten van eenzaamheid scharrelen ze hun deel van de kost bij elkaar, met naai- of waswerk voor de rijken. Quality time? Nooit van gehoord. En toch lachen ze met elkaar, en werpen zij de onbekende cameraman guitige blikken toe. En bezorgen zij mij een tikje jalousie, vanuit mijn comfortabele leven van burgerlijke trut anno 2008. Ja, zo zou ik ook in het leven willen staan. Vrolijk.

Het wordt mij niet makkelijk gemaakt. Elke dag krijg ik van alle kanten te horen hoe erg het leven wel niet is. Als burger word ik geacht om op de hoogte te blijven van elke ramp die zich op 6000 km van mij afspeelt. Ik krijg een bril opgemeten die elke gruwelijk details van elke hoek van de planeet vergroot, en die de bijbehorende leuke dingen, die verhoudingsgewijs meer voorkomen, weggumt. Mijn wereldbeeld is er een van desastreuze toestanden, gecreeërd door de wrede natuur, of nog vaker, de mens. "Je ras, de menselijke, deugt niet" is de boodschap die ik me eigen moet maken. Alles moet eng. Zelfs een onnozel programmaatje zoals Idols (of hoe heet zijn tegenwoordige pendant?) wordt opgefleurd door een bloedstollend bedoeld muzikaal behangetje. Hetzelfde dat achter zowat elke item op TV wordt geplakt. Die alomaanwezige tune gekoppeld aan potsierlijke spanningsopbouw... Er is geen ontkomen aan het voortdurend collectief griezelen.

In Opzij ging een klein stemmetje de andere kant op. Van Peter de Vries, al zou je het niet van hem verwachten (dat hij zoiets zegt èn nog minder dat hij dat in Opzij doet) riep ons, ouders, op om onze kinderen niet meer bang te maken voor kinderverkrachters en ontvoerders. Als deskundige weet hij: de kans dat zoiets gebeurt is miniem, maar de kans dat je hun jonge levens vergalt met je onheilsprofetieën is 100%.

Dat stemmetje werd niet opgemerkt, bedolven als dat onmiddellijk is onder de stortvloed aan negatieve boodschappen. Radar begin november: "Pas op! In vis zit gif! Een portie vis per week bezorgt je een dodelijke hoeveelheid." Aan de overkant het voedingscentrum: "Eet vis! Anders ga je dood aan hart en vaatziektes." Catch 22. Van neuken krijg je Aids en baarmoederhalsgezwellen, van roken krijg je kanker, eten verstopt je aderen en lachen doet je aneurisma's barsten.


We eten gezond, we roken en we neuken niet meer, we hebben lollige drugs afgezworen. Contakten onderhouden wij vanachter ons scherm, van levende wezens krijg je immers de griep, of erger. We gaan allemaal 120 jaar worden als steriele groeisels in ieder zijn eigen petrischaal.



.

- Aanraders -

Angst

Ik zit blijmoedig in tram 10, op weg naar een afspraak in de Balie (020). Opeens blijft die steken op halte Korte 's-Gravesandestraat. Vijf minuten, tien minuten, een kwartier... Je blijft zitten want je verwacht dat je toch elk moment weer vertrekt. Maar nee. Alle trams die ...

(lees meer)

11-9

Nr. 2 komt thuis:"Het is vandaag 11 september! We hebben op school geleerd over de vliegtuigen in de torens." Volgt een weergave van de les over de aanslag op het WTC in New York. En dan de fatale vraag:"Ik vraag me de hele tijd af hoe ze nou met pistolen in het vliegtuig konden komen." Mijn adem s...

(lees meer)

Trash

Fietsend door nachtelijk Amsterdam-Oost trof het me dat er wel erg veel nieuwe spullen langs de kant van de weg lagen.Hopen afgekeurde troep in afwachting van de vuilniswagen maar ook spieksplinternieuwe nog te monteren kasten, blakend van witheid, banken met nog gave kussens, spiegels zonder een sm...

(lees meer)

Nieuws

Van nieuws word ik sjagrijnig. Ik ben een cynisch mens, altijd klaar om het zwaarste in de mens te ontwarren, immer bereid om onheilsprofetieën te omarmen. Dat ik tegen mijn aard vecht is een magere troost. Ik ben immers door het schrijverij gedwongen om dagelijks veel nieuws tot me te nemen.Wat wa...

(lees meer)

NOS handlangers van terroristen

Wat zijn terroristen? Groeperingen die macht willen maar het niet hebben. Wat doen terroristen? Spectaculaire acties zoals moorden. Wat willen terroristen? Aandacht. Wat is het doel? Een land destabiliseren. Wat doet de NOS? Precies....

(lees meer)

Bloeddorst

Elke dag staan de dagbladen vol afschuwelijke details over verre rampen. Moet je al dat negatief nieuws over je heen laten komen?2 punten:1-de mens is sensatiebelust2-het nieuws is een bedrijfstak, dat winst wil maken, hetzij in kijkcijfers, hetzij in harde euro's, het liefst in allebei.Zolang de we...

(lees meer)

Mediazelfmoord

We leven in een gemediatiseerd tijdperk. Je mag nog wel gewoon leven, IRL, maar het telt niet. Wat je vrienden zien en met jou meemaken is slechts van belang als je het online zet. Waar die items wel bekeken moeten worden. Liefst door honderden mensen. In het internetverkeer tel je nu eenmaal niet o...

(lees meer)

Dictators gezocht

Nu Muammar Khadaffi dood is zal het nooit meer hetzelfde zijn op TV. Ik persoonlijk ga hem vreselijk missen. Daarom deze oproep aan de omroepbazen: aub, zorg voor gelijkende vervanging van Khadaffi. Stuur uw camera's naar Afrika om onbekende gekke dictators op te sporen. Film alles van hen: de gou...

(lees meer)

Ontruiming

Het is stralend oktoberweer op deze 1ste november. De platanen van het Kwekkeboompleintje hebben hun goudkleurige tooi opgezet. Onder hen staan twee pantservoertuigen geparkeerd, en daartussen een busje van Ruitenheer Calamiteitendienst – met ruitjes op de i’s, dat spreekt. Ze zijn een gekraakt ...

(lees meer)