Sint

1 December 2010



Mijn mentor en vriend wijlen Jasper Grootveld geloofde in Sinterklaas. Heilig. Zijn vrouw Thea geloofde in Sinterklaas. En ik, zijn leerlinge en kroonprinsesje, geloofde er vanzelfsprekend ook in. Hij had er allemaal onderzoeken over gelezen en kon magistraal vertellen over het ontstaan en de geschiedenis van dat geloof.

Wat ik er nog van weet is het volgende:
In deze noordelijke contreien geloofde men vroeger in de Germaanse goden. De oppergod van de Germanen, dat was Wodan, die op een zespotig wit paard in de nachtelijke hemel vloog. Wodan zat verder in het Walhalla, en hield contact met de rest van de wereld met behulp van twee raven, Hugin en Mumin, het geheugen en de vergetelheid, die de hele dag naar nieuws uit de wereld der stervelingen speurden om dat aan Wodan door te geven – oerjournalisten als het ware.

De Vikingen, het is u wel bekend, waren verwoede veroveraars. Overal zijn ze geweest, en overal hebben ze vrouwen verkracht, mannen gedood en oogsten in beslag genomen. Tot Amerika toe, helemaal de oceaan over op hun kleine boten. In Rusland, tot heel diep het land in, via de rivieren, en van rivier naar rivier door de drakars op boomstammen op het droge te laten rollen. Naar het Zuiden toe, naar Italië (daar heb ik nog mijn blauwe ogen aan te danken). In Bari, de stad die de overblijfselen van Sinterklaas gestolen had van de Turken, werden de Vikingen die met hun boten de stad belegerden, geconfronteerd met een angstwekkend schouwspel: het water ging branden. Ze haalden bakzeil en beseften dat de Barinezen, die in werkelijkheid benzine of iets dergelijks op het water hadden doen ontvlammen, machtige goden moesten hebben. In de kerken zagen ze afbeeldingen van Sint Nikolaus, op zijn schimmel, met zijn staf in zijn hand, zijn lange witte baard en ze vonden hem nou precies op Wodan lijken. Dat was vast en zeker de god die zo machtig was.

Die namen ze dan ook mee op hun terugreis naar het Noorden. En onderweg plantten zij dat nieuwe geloof. Zo ook in Amsterdam, waar de eerste kerk die gebouwd werd: de Oude Kerk, die waarachtig als Sint Nikolaaskerk is begonnen. Alle landen om ons heen zijn dat geloof kwijt, want het is ook een rare vogel die Sint, niet speciaal wat je verwacht als lieveling van het Vaticaan: beschermer van de zeemannen, de dieven en de hoeren, van de zelfkant dus. Hij is dan ook gauw overgegaan in een meer verteerbare variant, een moderne kloon met een nieuwe nick ‘de Kerstman’.  In Nederland is men echter aan de ouwe Sint blijven vasthouden.

Het komt vast doordat er hier zoveel Sinterklaaswonderen gebeuren.
Ik maak ze elk jaar mee. De Sint loste mijn verlate-tweedestudieprobleem op, verloste mij van de toorn van een kwaaiige ex en gaf mij de Man Van Mijn Leven. Dit jaar bijvoorbeeld, werd mijn prachtige drijvende eiland uit Amsterdam verjaagd. Op mijn exodus stuitte ik op een verder desolaat lege IJsselmeer op een grote boot beladen met enorme pakketten, waartussen een bende Zwarte Pieten bezig waren. Toen ze ons gewaarwerden was het geroep en gejoel niet van de lucht. Hun kapitein, in waarachtig ouderwets donkerblauwe kapiteinsjas en wollen muts, sprak de troostende woorden, een Van Nelle-sjekkie draaiende:
- Doet de motor het niet?
- Hij is eraf.
Hij had mijn schip herkend! Hij had mij zien varen! De kapitein van de Zwarte Pietenboot! De Zwarte Pietenboot escorteerde ons verder naar onze eerste vluchtplek. Dat was een teken van Sinterklaas, dat kon niet anders.

En toen ik over datzelfde eiland ging praten met de baas van de Amsterdamse SP bleek ze Nelly Duijndam te zijn, mijn oude heldin, de grootste zeevrouw die Amsterdam ooit heeft gehad, de vrouw die honderden kapiteinen en stuurmannen in haar eentje heeft opgeleid op de woeste wateren van heel Europa, en bij wie ik al die jaren in de leer wou. Op zo’n moment klingelden de klokken van het Sint Nicolaaskerk in alle hevigheid. Zulke dingen gebeuren nou altijd gedurende het verblijf van de Sint in Amsterdam: dan is de ruimte gevuld met het wonderlijke, dát is de ware magie van Sinterklaas.

Zo kon het voorkomen dat als mijn kinderen op een leeftijd van 8 jaar zuchtten: ‘Ik ben de enige in de klas die nog in Sinterklaas gelooft’ ik bij alle drie met het ferme antwoord op de proppen kon komen: ‘Je bent dan ook de enige in de klas van wie de MOEDER nog in Sinterklaas gelooft.’ Met 9 jaar heb ik het ze allemaal verteld, dat Sinterklaas niet bestond. In ieder geval: dat Sinterklaas niet bestond in deze vorm. Maar dat de GEEST van Sinterklaas niet bestaat, dat gaat er bij mij, nog steeds, niet in.



Eerder op Nurks verschenen.

- Aanraders -

Sint Mandela

Hoe ik ook mijn best doe om mij al het andere te herinneren, bij het noemen van 2013 verschijnt Mandela in neonlicht op mijn visuele cortex. Weg knus Nederland-Ruslandjaar, over-the-top kroning – pardon, inhuldiging (we mogen geen kroning zeggen uit angst voor lelijke alliteraties, 'de kronin...

(lees meer)

Nieuwe religies: de Groene Leguaan en de Goddelijke Kalebas

In samenwerking met René van Densen. Nu de privileges van de religieuzen steeds bespottelijker vormen aannemen en de politiek zich daar geen raad mee weet, is het hoogtijd om zelf een religie te beginnen. Als atheïst trek je immers voortdurend aan het kortste eind. Met een religietje achter de ...

(lees meer)

Schuld en boete

Nu de terreur in Amsterdam vaste vormen heeft aangenomen (serie geweldadige inbraken thuis, blijvende intimidatie in de openbare ruimte) voel ik ook de neiging om te roepen: "Streng aanpakken die lastpakken." Ik heb echter onlangs begrepen waarom harder straffen niet werkt. Dat zal ...

(lees meer)

Floor

Floor van der Wal, comédienne, mooi, slim, vrolijk en grappig. Ik zie haar nog voor me in Toomler: "Normaal ben ik spastisch maar nu ben ik gewoon dronken!" Dat bezoek aan Toomler was het verjaardagscadeau van mijn oudste zoon. We hadden even op hem moeten wachten, maar hier kwam hij binnen lope...

(lees meer)

Professione: reporter

Gevestigde journalisten klagen steen en been, in het kielzog van The New York Times. Hun probleem is dat op internet een ieder zich journalist kan noemen. Zij vinden dat de kwaliteit van het nieuws zodoende in gevaar komt. Voornamelijk de 3 E's (ethics, economics & epistemology) zijn in hun oge...

(lees meer)

Karōshi

Bij de Franse telecom hebben er sinds vorig jaar 24 werknemers zelfmoord gepleegd. Ze hielden duidelijk niet van hun werk, of van de omstandigheden waaronder zij hun werk moesten doen. Voor ons Europeanen is dit fenomeen tamelijk nieuw. In Japan echter, zijn ze daar al ongeveer een halve eeuw mee ve...

(lees meer)

Elite

Ik ben elitair. Proessttt... Bent u dat, die zo moet lachen? Waarom? Is dat zo bespottelijk? O, u had een ander idee van mij. U was eens op bezoek op mijn aftandse etage. De barsten in het stukwerk, de volkomen aculturele uitingen van kunstachtigheid aan de muur, de hopen onopgeruimde troep her en ...

(lees meer)

Nieuwswaarde

In het Parool van dinsdag schrijft Karin Spaink (lees die vrouw!) hoe haar ideale krant eruit zou zien, namelijk digitaal, zonder sport, TV- en BN'ersinfo en zonder artikelen van minder dan 300 woorden. Links van het artikel staat in rode koeienletters: Karin Spank. Een grap van de zetters, die haar...

(lees meer)

Happenings op het water

Soms heb je van die tentoonstellingen waarbij de tentoongestelde onderwerpen onderwerp zijn. Soms heb je een tentoonstelling waarbij de samensteller onderwerp van de tentoonstelling is. Rob Schrama, die de tentoonstelling over Jasper Grootveld in de Oosterkerk organiseerde, is een ...

(lees meer)